«Ελέφαντας» όπως εσωστρέφεια και «Γαϊδουράκι» όπως εξωστρέφεια – Μέρος Α

Του Άγγελου Σεριάτου, MPhil in Political Communication, University of Amsterdam

1.Τι διακυβεύεται στις midterm εκλογές των ΗΠΑ, σύμφωνα με τα προγράμματα των υποψηφίων και τις θέσεις των δύο μεγάλων κομμάτων;

 

Μέσα σ’ ένα εξαιρετικά πολωμένο κλίμα, με βασικές θεματικές το σύστημα περίθαλψης «obamacare», τον επανακαθορισμό του κατώτατου μισθού, την ιδιωτικότητα των πολιτών και το φορολογικό σύστημα, καλούνται οι περίπου 250 Αμερικάνοι με δικαίωμα ψήφου να προσέλθουν στις κάλπες της 6ης Νοεμβρίου. Η πολιτική ατζέντα κυριαρχείται από ένα μείγμα τοπικών θεμάτων ανάλογα με τα ζητήματα της εκάστοτε πολιτείας και κάποιων κεντρικών θεματικών αιχμής, προεξέχουσας αυτής που σχετίζεται με το αν πρέπει ή όχι να ανακληθεί από το Κογκρέσο η δέσμη νόμων που αφορούν το τομέα της Υγειονομικής περίθαλψης, που τέθηκε σε ισχύ υπό την προεδρία Obama (Patient Protection and Affordable Care Act ή όπως συνηθίζεται να αποκαλείται «obamacare»). Ο νόμος επιτρέπει στους πολίτες που δεν διαθέτουν υγειονομική κάλυψη από τον εργοδότη τους, καθώς και στους ελεύθερους επαγγελματίες να αποκτήσουν ιδιωτική ασφάλιση επιχορηγούμενη από ομοσπονδιακά επιδόματα, επεκτείνοντας έτσι την κοινωνική βάση που έχει πρόσβαση στις δομές Υγείας. Στον αντίποδα ο Donald Trump και οι ρεπουμπλικάνοι θεωρούν πως το σύστημα δεν είναι οικονομικά βιώσιμο, ενώ παράλληλα δεν ενθαρρύνει τον ανταγωνισμό των σχετικών αγορών, με αποτέλεσμα να αυξάνει το κόστος όσων επιλέγουν την ιδιωτική ασφάλιση.

 

Μια δεύτερη θεματική που εμφανίζεται ως πεδίο μάχης λαμπρό είναι αυτό της αύξησης του εθνικά καθορισμένου κατώτατου μισθού, με τους Δημοκρατικούς να τονίζουν την άμεση αναγκαιότητα για κάτι τέτοιο, ενώ τους Ρεπουμπλικάνους να θεωρούν πως μια τέτοια απόφαση θα θέσει σε κίνδυνο την ελευθερία της αγοράς. Οι μετρήσεις δείχνουν πως οι ρεπουμπλικάνοι ψηφοφόροι είναι μοιρασμένοι ως προς το θέμα, ενώ περίπου 8 στους 10 δημοκρατικούς συμφωνούν με την αύξηση του εθνικού κατώτατου μισθού. Τέλος, η συζήτηση γύρω από το υπάρχον φορολογικό σύστημα σε εθνικό αλλά και πολιτειακό επίπεδο που προωθούν οι Ρεπουμπλικάνοι, καθώς και η προστασία της ιδιωτικότητας των πολιτών, που προωθούν οι Δημοκρατικοί, δείχνουν να επηρεάζουν σε έναν βαθμό την πολιτική ατζέντα των εκλογών. Σε δεύτερη μοίρα φαίνεται να περνάνε προσωρινά τα ζητήματα της παράνομης μετανάστευσης, αν και ο Donald Trump σταθερά επιχειρεί να μονοπωλήσει τον δημόσιο διάλογο με το εν λόγω θέμα. Σε κάθε περίπτωση μοιάζει πως ενώ οι παραπάνω θεματικές θα επηρεάσουν σημαντικά την αμερικάνικη ψήφο, η τελευταία θα φιλτραριστεί από την άποψη που έχει ο κάθε ψηφοφόρος προσωπικά για τον νυν πρόεδρο.

 

 

2. Πώς λειτουργεί όμως το εξαιρετικά πολύπλοκο (και για τους ίδιους τους Αμερικάνους) εκλογικό σύστημα των Ηνωμένων Πολιτειών;

 

Οι γενικές εκλογές των Ηνωμένων Πολιτειών διεξάγονται κάθε 2 χρόνια και άλλοτε συμπίπτουν με τις προεδρικές εκλογές και άλλοτε με το μέσο (mid) της 4ετούς προεδρικής θητείας (term) και ως εκ τούτου είναι γνωστές ως mid-term. Οι επερχόμενες λοιπόν γενικές (και mid-term) εκλογές αφορούν την εκλογή της Βουλής των Αντιπροσώπων (435 έδρες), με θητεία που διαρκεί 2 χρόνια, καθώς και την εκλογή περίπου του 1/3 των μελών της Γερουσίας, των οποίων η θητεία διαρκεί 6 χρόνια. Δεδομένης της 6ετούς θητείας των τελευταίων, περίπου 33 έδρες από τις συνολικά 100 έδρες “απελευθερώνονται” κάθε 2 χρόνια και είναι διαθέσιμες για εκλογή νέων Γερουσιαστών. Με αυτό τον τρόπο επιτυγχάνεται η ομαλή ανανέωση των μελών της Γερουσίας, εξυπηρετώντας έτσι την συνέχεια του νομοθετικού έργου στο συγκεκριμένο σώμα.

 

Οι 435 Βουλευτές της εθνικής Αντιπροσωπείας μαζί με τους 100 Γερουσιαστές συγκροτούν την Νομοθετική εξουσία (Κογκρέσο), αν και έχουν διακριτές αρμοδιότητες. Οι βουλευτές νομοθετούν οτιδήποτε έχει σχέση με τα οικονομικά της χώρας, ενώ οι γερουσιαστές επικυρώνουν προεδρικές αποφάσεις και διορισμούς ομοσπονδιακών ή περιφερειακών δικαστών, με τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών να αποτελεί την πολιτική έκφραση της χώρας και τον εκπρόσωπο της Εκτελεστικής εξουσίας, εφαρμόζοντας τους νόμους της Βουλής και της Γερουσίας. Τέλος, οι γερουσιαστές εκπροσωπούν τις 50 πολιτείες της Αμερικής (2 x 50 = 100), και θεωρείται ότι έχουν μεγαλύτερο κύρος, και πιο συναινετικό χαρακτήρα, ενώ οι Βουλευτές της Αντιπροσωπείας εκπροσωπούν άμεσα τους πολίτες, με αντιπροσώπευση ανάλογη του πληθυσμού της κάθε πολιτείας και παρουσιάζουν ισχυρότερη κομματική χροιά.

 

 

3. Τι συμβαίνει παραδοσιακά στις mid-term αμερικάνικες εκλογές και ποια είναι η παρούσα σύνθεση του αμερικάνικου Κογκρέσου (Bουλή και Γερουσία);

 

Παραδοσιακά οι mid-term εκλογές έχουν χαρακτήρα αξιολόγησης του προεδρικού έργου και κατά κανόνα το κυβερνών κόμμα παρουσιάζει απώλειες. Αυτό πρακτικά σημαίνει πως οι νομοθετικές βουλές του Προέδρου δεν περνάνε (πλέον) εύκολα από τη Νομοθετική εξουσία, ιδιαιτέρως όταν η πλειοψηφία στη Βουλή ή την Γερουσία έχει χαθεί (μόλις δύο χρόνια μετά την εκλογή του εκάστοτε Προέδρου), εξέλιξη πολύ συνηθισμένη. Η συμμετοχή στις συγκεκριμένες εκλογές είναι παραδοσιακά χαμηλότερη των Προεδρικών εκλογών, με τους Δημοκρατικούς (παραδοσιακά) να προσπαθούν να πείσουν για την κρισιμότητα τους.

 

Στην παρούσα Γερουσία οι Ρεπουμπλικάνοι έχουν οριακή πλειοψηφία 51 εδρών, με τους Δημοκρατικούς να διαθέτουν 47 και δύο ακόμα γερουσιαστές να δηλώνουν ανεξάρτητοι αλλά να ευθυγραμμίζονται στις περισσότερες ψηφοφορίες με τους τελευταίους. Η παρούσα Βουλή των Αντιπροσώπων απαρτίζεται από 235 Ρεπουμπλικάνους, 193 Δημοκρατικούς και 7 κενές έδρες, ως αποτέλεσμα παραιτήσεων (οι έδρες δεν αναπληρώνονται) ή θανάτων

Μπορεί επίσης να σας αρέσει